Çevremizdeki birçok kişinin aşırı temizlik, titizlik, düzen merakı, eşya veya para biriktirme, simetriye dikkat etme, kapıyı, ocağı kontrol etme gibi çeşitli takıntıları, kuruntuları, saçma olduğunu bildiği halde yaptığı davranış ve istemeden gelen düşünceleri olabilir. Ancak bunlar önemli bir zaman kaybına neden olmaz, yapılması veya yapılmaması gereken ciddi sıkıntıya yol açmaz. Bazı kişiler ise aşırı ve saçma buldukları halde bu davranış ve düşünceleri tekrar tekrar yapmaya ve sürdürmeye devam ederler. Bu durum önemli oranda zaman kaybına yol açar, belirgin sıkıntı verir ve kişiyi zorlamaya. Yaşamla, kendisiyle ve çevresiyle ilişkisini bozmaya başlarsa durum Obsesif Kompulsif Bozukluğu (saplantı zorlama hastalığı) adıyla bilinen psikiyatrik bir hastalık adına gelir.
Obsesyonlar (saplantılar, takıntılar): İşlem dışı gelen, kişiyi tedirgin eden ve sıkıntı veren, kişi tarafından saçma bulunan, inatçı ve zorlayıcı bilinçli bir çabayla kovalamayan yineleyici düşünce, fikir, dürtü ve hayallerdir. Örneğin, insanların ve kendisinin ellerinin kirli ve mikroplarla bulaşık olduğunu düşünen kişi bunun doğru olmadığını bilse bile, bu düşünce sürekli kafasını kurcalamaya devam eder.
Kompulsiyonlar (zorlantılar): Çoğu kez obsesif düşünceleri kovma veya bu düşüncelerin verdiği sıkıntıyı azaltmak için yapılan ve istemeden yinelenen davranış ve zihinsel eylemlerdir. Örneğin, ellerinin sürekli kirlerle bulaşık olduğunu düşünen kişi sürekli ellerini yıkar. Kompulsiyonların amaçları herhangi bir zevk veya mutluluk sağlamak değil, obsesyonlara eşlik eden sıkıntıyı azaltmak ya da korkulan bir durum veya olayı engellemektir. Örneğin ellerini sık yıkamak kişinin hiç hoşuna gitmez ancak elinin kirli olduğuna dair sıkıntısını azaltmak için el yıkamayı tekrarlar. Kompulsiyonlar açıkça abartılıdır ve amaçladıkları şeyle arsında mantıksal bağlantı yoktur. Örneğin kişinin ellerini bu sıklıkla yıkamasını gerektirecek bir kirlenme olmamasına, elleri yıkanmaktan tahriş olmasına rağmen ellerini yıkmaya devam etmeleri gibi.
Bazı Obsesyon ve Kompulsiyon Türleri (daha fazla…)